Οι πολέμιοι του «ατμίσματος» χρησιμοποιούν πολλά επιχειρήματα, που εκτείνονται από τα πιο επιστημονικοφανή μέχρι το απλό «δεν μου αρέσει». Αν ενδιαφέρεστε για το ηλεκτρονικό τσιγάρο, σύντομα θα ακούσετε πολλά από αυτά – και ένα από αυτά που ακούγονται πιο συχνά είναι πως «ουσιαστικά δεν διέκοψες το κάπνισμα, απλώς αντικατέστησες μια εξάρτηση με μια άλλη».

Αυτό το επιχείρημα ακούγεται πειστικό για πολλούς ανθρώπους. Σε τελική ανάλυση, οι «ατμιστές» δεν μοιάζουν να το έχουν κόψει, έτσι δεν είναι; Παίρνουν ακόμα κάποιες ρουφηξιές νικοτίνης από τα υγρά αναπλήρωσης, άρα σίγουρα δεν έχουν νικήσει τον εθισμό τους. Η απελευθέρωση από την εξάρτηση της νικοτίνης όμως δεν είναι ο στόχος της διακοπής του καπνίσματος;
Αυτό μπορεί να σας εκπλήξει, αλλά οι απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα είναι «Όχι». Στην πραγματικότητα η άποψη ότι το «άτμισμα» είναι ένας εθισμός παρόμοιος με το κάπνισμα είναι ένα από τα χειρότερα επιχειρήματα που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν εναντίον των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι γι’ αυτό:

Πόσο εθιστική είναι η νικοτίνη;
Θα βρείτε πολλούς ανθρώπους που ισχυρίζονται ότι η νικοτίνη είναι εξίσου εθιστική με την ηρωίνη ή την κοκαΐνη. Αυτό ασφαλώς ακούγεται αρκετά ανησυχητικό, ούτως ή άλλως όλα αυτά είναι πασίγνωστα εθιστικά φάρμακα. Λάβετε υπόψη σας και το γεγονός ότι οι άνθρωποι που προσπαθούν να σταματήσουν το κάπνισμα έχουν στην πραγματικότητα μικρότερο ποσοστό επιτυχίας από τους ανθρώπους που προσπαθούν να σταματήσουν την ηρωίνη και είναι εύκολο να δείτε από πού προέρχεται αυτή η άποψη.
Μη βιάζεστε όμως να βγάλετε συμπεράσματα. Ναι, ο καπνός του τσιγάρου είναι πολύ εθιστικός – αλλά υπάρχουν πολύ περισσότερα στον καπνό από τη νικοτίνη. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν τουλάχιστον 4.000 χημικές ουσίες στον καπνό των τσιγάρων και οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη εντελώς σίγουροι για το τι είναι όλες αυτές. Πολλές από αυτές είναι γνωστό ότι είναι τοξικές ή προκαλούν καρκίνο και μερικές άλλες επιφέρουν και κάποια ενδιαφέροντα αποτελέσματα.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία στον καπνό είναι μια κατηγορία χημικών ουσιών που ονομάζονται αναστολείς μονοαμινοξειδάσης ή ΜΑΟΙs. Αυτές χρησιμοποιούνται συχνά ως φάρμακα κατά της κατάθλιψης και είναι πολύ καλά για τη θεραπεία του Συνδρόμου Μετατραυματικού Στρες, της διαταραχής πανικού και της νόσου του Πάρκινσον. Το πρόβλημα με την παρουσία τους στον καπνό των τσιγάρων είναι ότι αλληλεπιδρούν με τη νικοτίνη, η οποία αποτελεί επίσης αντικαταθλιπτικό.
Οι αναστολείς αυτοί από μόνοι τους δεν είναι εθιστικοί, αλλά συνδυάζονται με τη νικοτίνη και γίνονται πολύ εθιστικοί. Αυτός ο συνδυασμός είναι που κάνει το κάπνισμα τόσο εθιστικό. Τα τελευταία στοιχεία μάλιστα δείχνουν ότι η νικοτίνη από μόνη της δεν έχει καθόλου τα ίδια αποτελέσματα. Είμαστε όλοι συνηθισμένοι στην ιδέα ότι η νικοτίνη είναι εξαιρετικά εθιστική, αλλά η έρευνα δείχνει ότι απλά δεν είναι. Ασθενείς σε ιατρικά πειράματα έχουν χρησιμοποιήσει ισχυρά επιθέματα νικοτίνης κάθε μέρα επί έξι μήνες χωρίς να γίνουν εξαρτημένοι από αυτήν. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει μάλιστα ότι είναι σχεδόν αδύνατον να αναγκάσουν τους αρουραίους να πάρουν νικοτίνη όταν μπορούν αντ’ αυτής να έχουν κύβους ζάχαρης.
Προφανώς, αν η νικοτίνη δεν είναι στην πραγματικότητα πολύ εθιστική, το «άτμισμα» δεν είναι εθισμός όπως το κάπνισμα…

Έχει σημασία ούτως ή άλλως;
Υπάρχει και ένα άλλο πρόβλημα με το επιχείρημα περί εξάρτησης: Δεν είναι μόνο λάθος, είναι και εντελώς άσχετο.
Πόσο συχνά έχετε ακούσει κάποιον να λέει «Πρέπει πραγματικά να σταματήσω το κάπνισμα» ή «Έχω αγοράσει ένα βιβλίο για το κάπνισμα»; Πιθανώς αρκετά συχνά. Τώρα, πόσο συχνά έχετε ακούσει κάποιον να λέει «Θέλω να σταματήσω τον εθισμό μου στη νικοτίνη»; Πιθανότατα ποτέ. Υπάρχει μια αιτία γι’ αυτό.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους πολλοί καπνιστές θέλουν να σταματήσουν: Ανησυχούν για τους κινδύνους για την υγεία. Δεν τους αρέσει η μυρωδιά του μπαγιάτικου καπνού. Προβληματίζονται για το πόσο κοστίζει. Αλλά αυτά είναι όλα προβλήματα σχετικά με το κάπνισμα. Κανένα από αυτά δεν έχει κάποια σχέση με τη νικοτίνη, και μάλιστα με τον εθισμό. Όλα αυτά είναι οι συνέπειες του να βάζετε βαριά φορολογούμενα τσιγάρα στο στόμα σας αρκετές φορές την ημέρα και να τα ανάβετε.
Όποιος ισχυρίζεται ότι οι «ατμιστές» είναι «ακόμα εθισμένοι» δεν κάνει μόνο λάθος. Δεν καταλαβαίνει καν ποιο είναι το θέμα της συζήτησης. Οι λόγοι για να σταματήσετε το κάπνισμα είναι όλοι πρακτικοί, που σχετίζονται με τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Τα επιχειρήματα σχετικά με τη συνέχιση του εθισμού δεν είναι πρακτικά – είναι ηθικά. Και η ηθική είναι προσωπικό θέμα. Εάν κάποιος νομίζει ότι είναι ανήθικο να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη νικοτίνη μετά τη μετάβαση στο «άτμισμα», είναι δικό του θέμα, αλλά δεν έχει κανένα δικαίωμα να επιβάλει τη γνώμη τους σε άλλους. Είναι απλώς αυτό που πιστεύουν, και σαφώς αυτό σημαίνει ότι δεν είναι ένα έγκυρο επιχείρημα ενάντια στο «άτμισμα».

Πολλοί «ατμιστές» αρχίζουν με υγρά αναπλήρωσης υψηλής περιεκτικότητας σε νικοτίνη, στη συνέχεια βαθμιαία μειώνουν την περιεκτικότητα, συχνά στο μηδέν ή άπειροελάχιστης συγκέντρωσης – κάτι που δεν είναι δύσκολο και δείχνει ότι η νικοτίνη δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο εθιστική. Άλλοι απολαμβάνουν τις διεγερτικές επιδράσεις της νικοτίνης και δεν κάνουν καμία προσπάθεια να την περιορίσουν. Κάθε επιλογή είναι καλή, επειδή το θέμα της αλλαγής δεν έχει να κάνει με απελευθέρωση από αμαρτωλούς εθισμούς. Το θέμα είναι απλά η διακοπή του καπνίσματος.

Διαφορά μεταξύ εθισμού και εξάρτησης
Ο «εθισμός» δεν σημαίνει αυτό που σκέφτονται οι περισσότεροι άνθρωποι. Όταν λένε για κάτι ότι είναι «εθιστικό», αυτό που πραγματικά εννοούν είναι «εξαρτησιογόνο». Για να είναι κάτι «εθιστικό», δεν αρκεί να είναι δύσκολο για τους ανθρώπους να σταματήσουν να το χρησιμοποιούν. Πρέπει επίσης να είναι και πραγματικά επιβλαβές. Εάν πρέπει να χρησιμοποιήσετε κάτι αλλά αυτό δεν σας κάνει καμία πραγματική βλάβη, είστε εξαρτημένοι από αυτό – αλλά δεν είστε εθισμένοι σε αυτό. Ένα καλό παράδειγμα είναι η σοκολάτα, στην οποία πολλοί άνθρωποι φαίνεται να είναι «εθισμένοι» (αλλά δεν είναι πραγματικά).
Στα επίπεδα που βρίσκεται στα υγράν αναπλήρωσης ηλεκτρονικού τσιγάρου η νικοτίνη δεν είναι καθόλου επιβλαβής – και αυτό σημαίνει ότι, στη χειρότερη περίπτωση, το «άτμισμα» είναι εξαρτησιογόνο. Αυτό βασικά καθιστά το επιχείρημα περί εθισμού άνευ σημασίας. Ακόμα και αν είναι τόσο δύσκολο να σταματήσεις το «άτμισμα» όσο και το κάπνισμα (κάτι που δεν συμβαίνει), έχει καμιά σημασία; Με πολύ μικρότερο κόστος, και με τουλάχιστον το 95% του κινδύνου για την υγεία να έχει απομακρυνθεί, είναι μια αλλαγή που ούτως η άλλως αξίζει να κάνουμε.